در دنیای هیجانانگیز فارکس، بسیاری از معاملهگران مبتدی تمام تمرکز خود را بر روی یک سوال میگذارند: “چه زمانی بخرم و چه زمانی بفروشم؟” آنها به دنبال اندیکاتورهای جادویی و استراتژیهای پیچیده برای یافتن نقطه ورود بینقص هستند. اما حرفهایهای بازار میدانند که یک سوال به مراتب حیاتیتر وجود دارد که قبل از فشردن دکمه خرید یا فروش باید به آن پاسخ داد: “با چه حجمی وارد معامله شوم؟” این تصمیم، که به آن “مدیریت حجم معامله” (Position Sizing) میگویند، مهمترین مهارتی است که بقا و موفقیت بلندمدت شما را در بازار تضمین میکند.
تعیین حجم معامله، برخلاف استراتژیهای ورود، یک مهارت تهاجمی نیست؛ بلکه یک مهارت تدافعی است. این کار به شما اطمینان میدهد که حتی در صورت یک تحلیل اشتباه یا یک حرکت غیرمنتظره در بازار، میزان زیان شما کاملاً تحت کنترل باقی میماند. در واقع، تعیین حجم معامله ارتباط مستقیمی با مدیریت ریسک و سرمایه شما دارد. بدون آن، حتی بهترین استراتژیهای معاملاتی نیز در نهایت محکوم به شکست هستند, زیرا یک یا دو معامله زیانده بزرگ میتواند تمام سودهای کوچک شما را از بین ببرد و حسابتان را نابود کند. در این مقاله، ما به صورت گام به گام و با مثالهای کاملاً عملی به شما نشان خواهیم داد که چگونه میتوانید به صورت علمی و دقیق، حجم مناسب برای هر معامله را محاسبه کنید تا با آرامش روانی و اطمینان کامل در جاده پر پیچ و خم فارکس قدم بردارید.
قبل از اینکه یاد بگیرید چگونه معامله کنید، باید یاد بگیرید چگونه زنده بمانید! اصول مدیریت ریسک و سرمایه، پایه و اساس موفقیت شماست. در «دوره آموزش رایگان فارکس» بورس کالج، این اصول حیاتی را به صورت عملی بیاموزید.
لات سایز (Lot Size) چیست؟ واحدهای اندازهگیری حجم در فارکس
در بازار فارکس، حجم معامله شما با واحدی به نام “لات” (Lot) اندازهگیری میشود. درک صحیح این واحدها اولین قدم برای محاسبه حجم معامله است. این واحدها برای استانداردسازی معاملات طراحی شدهاند و به معاملهگران با سطوح سرمایه مختلف اجازه فعالیت میدهند. به طور کلی، چهار نوع لات سایز اصلی وجود دارد:
- لات استاندارد (Standard Lot): هر لات استاندارد معادل ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است. این حجم معمولاً توسط معاملهگران حرفهای و موسسات مالی استفاده میشود. در اکثر جفت ارزها، هر پیپ نوسان در یک لات استاندارد، معادل ۱۰ دلار سود یا زیان است.
- مینی لات (Mini Lot): هر مینی لات معادل ۱۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه (یک دهم لات استاندارد) است و هر پیپ نوسان تقریباً معادل ۱ دلار ارزش دارد. این حجم برای معاملهگرانی که سرمایه متوسطی دارند و میخواهند با ریسک کمتری کار کنند، مناسب است.
- میکرو لات (Micro Lot): هر میکرو لات معادل ۱,۰۰۰ واحد از ارز پایه (یک صدم لات استاندارد) است و هر پیپ نوسان تقریباً ۱۰ سنت ارزش دارد. میکرو لات بهترین گزینه برای مبتدیان و کسانی است که میخواهند استراتژیهای خود را با پول واقعی اما ریسک بسیار پایین تست کنند.
- نانو لات (Nano Lot): برخی بروکرها این حجم را نیز ارائه میدهند که معادل ۱۰۰ واحد از ارز پایه است و هر پیپ نوسان در آن تنها ۱ سنت ارزش دارد. این حجم برای تست رباتهای اتوماتیک یا تمرین با کمترین سرمایه ممکن ایدهآل است.
سه فاکتور کلیدی که باید قبل از محاسبه بدانید
محاسبه حجم معامله یک فرآیند شانسی نیست, بلکه یک محاسبه ریاضی دقیق بر اساس سه فاکتور کلیدی است. عدم درک صحیح هر یک از این موارد، کل محاسبات شما را بیاعتبار میکند.
۱. اندازه حساب (Account Size): تفاوت Balance و Equity
اولین متغیر، اندازه حساب شماست. اما در اینجا یک نکته حرفهای وجود دارد: شما باید بین “موجودی” (Balance) و “ارزش واقعی حساب” (Equity) تمایز قائل شوید.
- Balance: موجودی حساب شما قبل از در نظر گرفتن سود یا زیان معاملات باز است. این عدد تنها زمانی تغییر میکند که یک معامله را ببندید.
- Equity: مقدار واقعی سرمایه شما در لحظه است (Balance + سود/زیان شناور معاملات باز).
محاسبات ریسک شما همیشه باید بر اساس Equity انجام شود, زیرا این عدد تصویر دقیقتری از سرمایه در دسترس و در معرض خطر شما ارائه میدهد. برای مثال، اگر حساب شما ۵۰۰۰ دلار موجودی (Balance) داشته باشد اما یک معامله باز با ۵۰۰ دلار زیان شناور داشته باشید، Equity شما ۴۵۰۰ دلار است. محاسبه ریسک بر اساس ۵۰۰۰ دلار، شما را به سمت پذیرش ریسک بیشتر از حد مجاز سوق میدهد.
۲. درصد ریسک در هر معامله (Risk Percentage)
این مهمترین قانون مدیریت سرمایه است: حاضر به از دست دادن چند درصد از کل سرمایه خود در یک معامله هستید؟ معاملهگران حرفهای به شدت قانون ۱ تا ۲ درصد را توصیه میکنند. این عدد به صورت تصادفی انتخاب نشده است. دلیل آن، جلوگیری از “ریسک نابودی” (Risk of Ruin) است. جدول زیر نشان میدهد که با ریسکهای مختلف، چند معامله زیانده متوالی لازم است تا ۵۰٪ از سرمایه خود را از دست بدهید:
درصد ریسک در هر معامله | تعداد ضررهای متوالی برای از دست دادن ۵۰٪ سرمایه |
۲٪ | تقریباً ۳۵ معامله |
۵٪ | تقریباً ۱۴ معامله |
۱۰٪ | تقریباً ۷ معامله |
روانشناسی پشت این قانون بسیار قدرمند است. وقتی میدانید که در بدترین حالت ممکن فقط درصد کوچکی از حسابتان را از دست میدهدهید، از نظر ذهنی آرام میمانید. این آرامش شما را از “معاملات انتقامی” (Revenge Trading) – تلاش هیجانی برای جبران سریع یک ضرر – باز میدارد و به استراتژی شما اجازه میدهد تا در بلندمدت بر اساس احتمالات آماری به سوددهی برسد.
۳. فاصله حد ضرر (Stop Loss in Pips)
نکته بسیار مهم این است که محل حد ضرر شما باید بر اساس تحلیل تکنیکال تعیین شود، نه بر اساس مبلغ دلاری که میخواهید ریسک کنید. یک حد ضرر منطقی باید در نقطهای قرار گیرد که اگر قیمت به آنجا برسد، سناریوی تحلیلی شما نقض شده باشد. این نقطه “ابطال ایده” شماست. روشهای رایج برای این کار عبارتند از:
- قرار دادن حد ضرر کمی پایینتر از یک سطح حمایتی (Support) کلیدی یا بالاتر از یک سطح مقاومتی (Resistance).
- قرار دادن حد ضرر در آن سوی یک نقطه چرخش اخیر (Swing High/Low).
- استفاده از اندیکاتور ATR (Average True Range) برای تعیین فاصله حد ضرر بر اساس نوسانات اخیر بازار. برای مثال، حد ضرر را در فاصله 1.5x ATR از نقطه ورود قرار دهید.
- استفاده از کانالهای نوسانی مانند Bollinger Bands و قرار دادن حد ضرر خارج از این کانالها.
فرمول طلایی محاسبه حجم معامله (Position Sizing Formula)
پس از مشخص کردن سه فاکتور بالا، میتوانید با استفاده از این فرمول، حجم دقیق معامله را محاسبه کنید:
حجم معامله (به لات) = (ارزش واقعی حساب × درصد ریسک) / (فاصله حد ضرر به پیپ × ارزش هر پیپ)
محاسبات دستی میتواند زمانبر باشد. میدانستید ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند در تحلیل و محاسبات سریع به شما کمک کنند؟ در «دوره آموزش رایگان ترید با هوش مصنوعی» با این ابزارها و کاربردهایشان در دنیای معاملهگری آشنا شوید.
مثالهای عملی: محاسبه حجم برای معاملات واقعی
مثال اول: یک جفت ارز استاندارد (GBP/USD)
- ارزش واقعی حساب (Equity): $2,000
- درصد ریسک: 2%
- جفت ارز: GBP/USD
- نقطه ورود (خرید): 1.2550
- نقطه حد ضرر (بر اساس حمایت قبلی): 1.2500
- مبلغ دلاری ریسک: $2,000 × 2% = $40 (این حداکثر مبلغی است که در صورت فعال شدن حد ضرر، از دست خواهید داد)
- فاصله حد ضرر: 1.2550 – 1.2500 = 50 پیپ
- ارزش هر پیپ (برای ۱ لات استاندارد GBP/USD): $10
- محاسبه حجم: $40 / (50 پیپ × $10) = $40 / $500 = 0.08 لات (یعنی ۸ میکرو لات)
مثال دوم: یک جفت ارز با ین ژاپن (USD/JPY)
ارزش پیپ برای جفت ارزهای JPY متفاوت است و این موضوع اهمیت در نظر گرفتن “ارزش هر پیپ” در فرمول را نشان میدهد.
- ارزش واقعی حساب (Equity): $2,000
- درصد ریسک: 2%
- جفت ارز: USD/JPY
- نقطه ورود (خرید): 145.50
- نقطه حد ضرر: 145.00
- مبلغ دلاری ریسک: $2,000 × 2% = $40
- فاصله حد ضرر: 145.50 – 145.00 = 50 پیپ
- ارزش هر پیپ (برای ۱ لات استاندارد USD/JPY در این قیمت): تقریباً $6.87 (این مقدار با تغییر قیمت JPY تغییر میکند و توسط ماشین حسابها به دقت محاسبه میشود).
- محاسبه حجم: $40 / (50 پیپ × $6.87) = $40 / $343.5 = 0.116 لات (که به 0.12 لات گرد میشود، یعنی ۱ مینی لات و ۲ میکرو لات)
همانطور که میبینید، با اینکه فاصله حد ضرر در هر دو مثال ۵۰ پیپ بود، حجم معامله به دلیل تفاوت در ارزش پیپ، متفاوت است.
اشتباهات رایج در تعیین حجم معامله که باید از آنها اجتناب کنید
برای تکمیل درک خود، بیایید به چند اشتباه مرگبار که مبتدیان در تعیین حجم مرتکب میشوند، نگاهی بیندازیم:
- استفاده از حجم ثابت برای همه معاملات: معامله کردن با حجم ثابت ۰.۱ لات در همه شرایط، یک اشتباه بزرگ است. در یک معامله نوسانگیری با حد ضرر ۲۰ پیپ، ریسک شما ۲۰ دلار است. اما در یک معامله سوئینگ با حد ضرر ۲۰۰ پیپ، ریسک شما با همان حجم، ۲۰۰ دلار خواهد بود! این یعنی ۱۰ برابر ریسک بیشتر برای یک معامله.
- تعیین حجم بر اساس احساسات: افزایش ناگهانی حجم پس از چند برد (طمع و اعتماد به نفس کاذب) یا کاهش بیش از حد آن پس از چند باخت (ترس) به حساب شما آسیب جدی میزند. حجم معامله باید یک محاسبه ریاضی باشد، نه یک واکنش احساسی.
- جابجا کردن حد ضرر برای رسیدن به حجم دلخواه: این یک اشتباه بسیار خطرناک است. معاملهگر دوست دارد با حجم ۱ لات وارد شود، اما طبق محاسبات، باید حد ضرر را در فاصله ۱۰ پیپی قرار دهد که از نظر تکنیکالی بیمعناست و به راحتی توسط نوسانات عادی بازار فعال میشود. همیشه اول نقطه حد ضرر منطقی را پیدا کنید و سپس حجم را بر اساس آن محاسبه کنید، نه برعکس.
- نادیده گرفتن ارزش پیپ: همانطور که در مثال USD/JPY دیدیم، فرض اینکه ارزش هر پیپ همیشه ۱۰ دلار است، منجر به محاسبات اشتباه و ریسک بیش از حد (یا کمتر از حد) میشود.
ابزارهای کمکی: استفاده از ماشین حسابهای حجم معامله
شما مجبور نیستید همیشه این محاسبات را به صورت دستی انجام دهید. وبسایتهای مالی و بروکرهای مختلف، ابزارهایی به نام “ماشین حساب حجم معامله” (Position Size Calculator) را به صورت رایگان ارائه میدهند. برای استفاده از این ابزارها کافیست موارد زیر را وارد کنید:
- ارز پایه حساب (Account Currency): مثلاً USD
- موجودی حساب (Account Balance/Equity)
- درصد ریسک (Risk Percentage)
- فاصله حد ضرر (Stop Loss in Pips)
- جفت ارز (Currency Pair)
ماشین حساب به صورت خودکار ارزش دقیق پیپ را محاسبه کرده و حجم معامله را به لات به شما میدهد. با این حال، درک کامل منطق پشت این محاسبات برای تبدیل شدن به یک معاملهگر حرفهای ضروری است.
نتیجهگیری: حجم معامله، فرمان ماشین شما در جاده ترید است
تعیین حجم معامله شاید هیجانانگیزترین بخش معاملهگری نباشد، اما بدون شک مهمترین مهارتی است که شما را در بازی نگه میدارد. این کار به شما اجازه میدهد تا ریسک خود را کنترل کنید، از نظر روانی آرام بمانید و به استراتژی خود فرصت دهید تا در بلندمدت نتیجهبخش باشد. معاملهگری بدون مدیریت حجم، مانند رانندگی با یک ماشین مسابقه بدون ترمز و کمربند ایمنی است؛ شاید برای مدتی کوتاه جذاب باشد، اما پایان آن قابل پیشبینی و فاجعهبار خواهد بود.
اکنون که با مهمترین اصل مدیریت ریسک آشنا شدید، وقت آن است که آن را در کنار استراتژیهای معاملاتی به کار بگیرید. با ثبتنام همزمان در «دوره رایگان فارکس» و «دوره ترید با هوش مصنوعی» بورس کالج، دانش خود را کامل کرده و هوشمندانه معامله کنید.
چقدر این مطلب برای شما مفید بود؟


